Gall llyfrau fod y feddyginiaeth orau: Pennod newydd ar gyfer presgripsiynau iechyd meddwl yng Nghymru

O heddiw (26 Mehefin), bydd gweithwyr iechyd proffesiynol yn gallu rhoi llyfrau am ddim ar bresgripsiwn i gynorthwyo pobl i reoli eu hiechyd meddwl neu ddelio â theimladau a phrofiadau anodd yn yr hyn a elwir yn ‘bibliotherapi’ gan arbenigwyr sydd y tu cefn i’r cynllun.

Mae’r cynllun Llyfrau Darllen yn Well ar Bresgripsiwn ar gyfer iechyd meddwl wedi cael ei ddatblygu gan y Reading Agency a llyfrgelloedd cyhoeddus, sefydliadau iechyd blaenllaw gan gynnwys Coleg Brenhinol y Seicatryddion, Mind, Coleg Brenhinol y Meddygon Teulu, Cymdeithas Seicoleg Prydain a’r Coleg Nyrsio Brenhinol, ynghyd ag unigolion sydd â phrofiad personol o anghenion iechyd meddwl a’u perthnasau a’u gofalwyr.

Mae’r cynllun yn cael ei lansio heddiw yng Nghymru yn dilyn ei lwyddiant yn Lloegr sydd wedi gweld 931,000 o bobl yn benthyca dros 2 filiwn o lyfrau Darllen yn Well o lyfrgelloedd cyhoeddus.

Dywedodd Debbie Hicks, Cyfarwyddwr Creadigol y Reading Agency: “Bydd un mewn pedwar ohonom yn wynebu anhawster iechyd meddwl ar ryw adeg yn ystod ein bywydau. Mae gallu wedi’i brofi gan ddarllen i helpu pobl i reoli eu hiechyd meddwl a’u lles eu hunain. Mae’n rhoi pleser mawr i ni lansio’r rhaglen hon sy’n newid bywydau yng Nghymru, gyda nifer o’r llyfrau ar gael yn y Gymraeg am y tro cyntaf, gan alluogi’r cynllun i gyrraedd hyd yn oed mwy o bobl.”

Bydd copïau am ddim o’r llyfrau ar gael i aelodau’r cyhoedd eu benthyca o lyfrgelloedd cyhoeddus y 22 awdurdod i gyd yng Nghymru o’r 26 Mehefin, ynghyd â deunyddiau hyrwyddo ategol gan gynnwys taflenni sy’n cynnwys y rhestr lyfrau. Mae’r Reading Agency yn gweithio gyda Chyngor Llyfrau Cymru i gyfieithu rhai o’r llyfrau i’r Gymraeg ac mae holl ddeunyddiau’r rhaglen yn ddwyieithog. Gall gweithiwr iechyd proffesiynol argymell y llyfrau ac y gellir eu benthyca yn rhad ac am ddim o lyfrgell leol, neu gall defnyddwyr atgyfeirio eu hunain a benthyca’r teitlau fel y byddent gydag unrhyw lyfr llyfrgell arall.

Dywedodd yr Athro Neil Frude, seicolegydd clinigol ymgynghorol a sylfaenydd menter Llyfrau ar Bresgripsiwn gwreiddiol Cymru: “Mae Llyfrau Darllen yn Well ar Bresgripsiwn ar gyfer iechyd meddwl yng Nghymru yn adnodd ychwanegol defnyddiol a hynod o gost effeithiol i gynnig help seicolegol i nifer o bobl ar draws y wlad. Amcangyfrifir fod dros 40,000 o oedolion yng Nghymru ar hyn o bryd gyda diagnosis o gyflwr meddyliol. Mae yna nifer o ffyrdd arbennig o effeithiol, diolch am hynny, o gyflwyno help seicolegol, gan gynnwys y defnydd o lyfrau hunangymorth a ysgrifennir gan glinigwyr arbenigol, a adwaenir fel ‘bibliotherapi’ fel arall.’

Mantais y cynllun hwn yw ei fod yn argymell y llyfrau gorau oll ac yn eu cyflwyno am ddim trwy’r gwasanaeth llyfrgelloedd cyhoeddus. Yn y ffordd hon, mae budd ychwanegol i’r cynllun gan ei fod yn denu mwy o bobl i’r llyfrgell, yr ased cymunedol amhrisiadwy hwnnw, lle y byddant yn dod o hyd i adnoddau eraill a all helpu i roi hwb i’w lles, meithrin cydnerthedd a helpu rhywun i ffynnu.”

Mae’r casgliad o 37 llyfr yn cynnwys gwybodaeth ar iechyd, hunangymorth a storïau personol ysbrydoledig, megis Reasons to Stay Alive, gan Matt Haig, yr awdur sydd wedi ennill gwobrau, sy’n archwilio ei brofiadau personol megis dod yn agos at gyflawni hunanladdiad yn 24 mlwydd oed, a’r Recovery Letters, sef detholiad o lythyrau teimladwy o’r galon a ysgrifennwyd gan bobl sydd wedi cael adferiad neu’n gwella o iselder.

Dywedodd yr awdures, Malan Wilkinson o Griceth, Gogledd Cymru, a llysgennad dros Lyfrau Darllen yn Well ar Bresgripsiwn ar gyfer iechyd meddwl: “Mae wedi bod yn flwyddyn ers i mi ysgrifennu fy llyfr am fyw gyda chyflwr iechyd meddwl ac mae’n wir dweud fod darllen ac ysgrifennu am fy mhrofiadau wedi bod yn amhrisiadwy i’m hiechyd fy hunan. Wedi chwe blynedd o fyw ag anawsterau iechyd meddwl, mae’n wych gweld y cynllun hwn yn cael ei lansio yng Nghymru. Bydd cael y casgliad hwn o 37 o lyfrau hunangymorth o help mawr i bobl ar draws y wlad.”

Dywedodd Ainsley Bladon, Arweinydd Strategaeth Iechyd Meddwl o fewn Llywodraeth Cymru: “Mae’r cynllun Darllen yn Well, a ariennir gan Lywodraeth Cymru, yn cyflwyno cyfle gwych yng Nghymru – i barhau ag etifeddiaeth ein Cynllun Llyfrau ar Bresgripsiwn yng Nghymru, i rymuso unigolion i reoli lles eu hunain gan ddefnyddio dulliau iechyd cyhoeddus, ac i gynnig ystod lawn o deitlau iaith Gymraeg, yn unigryw, o fewn llyfrgelloedd, gan gynrychioli’r prosiect cyfieithu mwyaf erioed a gyflawnwyd yng Nghymru.”

Dywedodd Nic Pitman o fewn Cymdeithas Prif Lyfrgellwyr Cymru (SCL Cymru): “Mae Llyfrgelloedd Cyhoeddus yn ganolfannau cymunedol hanfodol i gefnogi iechyd a lles, ac mae’r rhestr hon o deitlau a gefnogwyd gan arbenigwyr yn ffordd arall y gallwn gefnogi iechyd cyhoeddus yng Nghymru. Mae SCL Cymru yn hynod o gyffrous o weithio gyda’r Asiantaeth Ddarllen i gyflwyno’r rhaglen hon sydd wedi’i chefnogi’n eang gan weithwyr iechyd proffesiynol fel rhan o’n hymgyrch i hyrwyddo iechyd meddwl da.”

Nod y cynllun yw gwneud cyhoeddiadau gwybodaeth am iechyd ar gael yn haws i aelodau’r cyhoedd. Mae’r cynllun Llyfrau Darllen yn Well ar Bresgripsiwn yng Nghymru wedi’i lansio gan y Reading Agency a Chymdeithas Prif Lyfrgellwyr Cymru, ac mae’n cael ei ariannu gan Lywodraeth Cymru.

Am ragor o wybodaeth ar Lyfrau Darllen yn Well ar Bresgripsiwn ar gyfer iechyd meddwl, edrychwch ar: https://reading-well.org.uk/wales

The Reading Agency

Join our mailing list

Get our newsletters to stay up to date with programme news, resources, news and more.

Back to Top